Waar loopt de trein vast en wat kunnen we doen?
In twee breakoutsessies werkten woningcorporaties, marktpartijen en andere ketenpartners samen aan een vraag die iedereen herkende: waar komt de trein vaak tot stilstand, en wat kunnen we eraan doen?
Ochtendsessie: knelpunten op het renovatiespoor
De ochtendsessie begon met een aantal korte presentaties vanuit de MEER-consortia, Aedes en Verbouwstromen over het verduurzamen in programma’s. Daarna volgde de kern van deze breakoutsessie: een openlijke inventarisatie van knelpunten. Deelnemers brachten de belemmeringen in die zij dagelijks tegenkomen op het renovatiespoor. De lijst was lang en gevarieerd: flora en fauna-wetgeving die trajecten vertraagt, vergunningsprocedures die niet zijn ingericht op programmatisch werken, data die niet op orde is, oplopende kosten, wisselingen in bestuur en management, huurdersinstemming die onder druk staat, en een gebrek aan een gezamenlijke taal tussen partijen in de keten.
Wat opviel: de herkenning was groot. Praktisch iedere deelnemer knikte bij meerdere punten. Dat gedeelde besef, dat we allemaal met dezelfde belemmeringen worstelen, was op zichzelf al waardevol. Maar het vroeg ook om meer dan erkenning. Welke knelpunten verdienen de meeste aandacht? En wat helpt écht?
Na een intermezzo met concrete procesversnellers rondom Flora en Fauna-wetgeving, vergunningsaanvragen en besluitvorming kozen deelnemers gezamenlijk drie thema’s voor verdieping in de middag: regelgeving en procedures, data en keuzes, en besluitvorming en kennisdeling.
Middagsessie: de diepte in
In drie rondes van elk een kwartier gingen deelnemers met elk thema aan de slag. Niet om problemen nogmaals te benoemen, maar om handelingsperspectief te formuleren: wat helpt, van klein tot groot, en wat kun je morgen al anders doen?
Bij regelgeving en procedures bleek steeds weer hetzelfde: op tijd beginnen is geen vanzelfsprekendheid, maar een strategische keuze. Wie Flora en Fauna-trajecten te laat opstart, betaalt de prijs in vertraging. Wie de omgevingsdienst of welstandscommissie pas laat aansluit, loopt vast op onverwachte bezwaren. De meest kansrijke aanpakken: investeren in een Soortenmanagementplan dat meerdere projecten dekt, een vaste ecoloog als integraal teamlid, en vroegtijdig vooroverleg met gemeente en welstand over de spelregels voor het hele programma.
Bij data en keuzes stond één vraag centraal: ben je bewust of onbewust (on)bekwaam? Veel corporaties weten dat hun data niet op orde is, en kunnen vanuit dat gegeven toch sturen. Lastiger wordt het wanneer men onbewust onbekwaam is: Men gaat ervan uit dat de data klopt, maar dat blijkt later niet zo te zijn. Deelnemers benoemden het belang van nacalculatie (wat is er écht opgeleverd en wat heeft het gekost?) en het werken vanuit gedeelde verantwoordelijkheid voor budget, planning en kwaliteit over de deelprojecten heen. Herhaling maakt beter, maar alleen als je ook leert van wat er is gebeurd.
Bij besluitvorming en kennisdeling bleek de bewoner opvallend vaak buiten beeld. Deelnemers spraken nadrukkelijk uit: de bewoner centraal zetten is niet alleen moreel juist, het helpt ook om de bedoeling van het programma levend te houden als beslissingen moeilijk worden. Daarnaast werd het tekort aan ervaren projectleiders als een urgent knelpunt benoemd: de kwaliteit wisselt sterk, en dat heeft directe gevolgen voor de voortgang van programma’s.
De rode draad
Aan het einde van de dag tekende Sean Vos de rode draad op: begin op tijd, plan ruim, investeer aan de voorkant, overleg vroegtijdig met alle stakeholders, weet waar je staat, en stel de bedoeling centraal in elke beslissing. Het programmaresultaat is altijd een teamresultaat en operational excellence in het voortraject helpt om vaart te houden.
Laura Klijnen, directeur klant en markt bij Constructif, verwoordde het kernachtig:
“Een trein rijdt niet zonder mensen. De techniek, de procedures en de data zijn randvoorwaarden. De mensen die ermee werken, zijn de bepalende factor.”
Laura Klijnen
Directeur klant en markt bij Constructif
Verbouwstromen verzamelt de lessen uit dit soort sessies en vertaalt ze naar kennis die beschikbaar blijft voor iedereen die de volgende stap zet op het renovatiespoor.
